Hız aşırtma, bir bileşenin saat hızını artırıp çalışma hızının artmasını sağlayarak bilgisayarın performansını yükseltme işlemidir. Performans ve PC meraklıları tarafından Overclock yapmak ya da overclocking olarak da ifade edilir. Doğru adımlar ile yapılan bir hız aşırtma işlemi sonrasında daha hızlı, daha yüksek performanslı bir sistem elde edilir.
İşlemci-CPU ve Bellek-RAM, hız aşırtma için en çok tercih edilen iki bileşendir. Bu yazımızda hız aşırtma işlemi hakkında temel bilgilerin yanında artı ve eksi yönlerine değineceğiz. CPU hız aşırtma işleminden kısaca bahsedeceğiz. Masaüstü ya da diz üstü bilgisayarınızın performansını varsayılan değerlerin ötesine çıkarmayı düşünüyorsanız okumaya devam edin.
Kısaca CPU Hız Aşırtma İşlemi
Hız aşırtma öncesinde yapılması gereken en önemli şey bileşenlerin bu işlem için uygun olup olmadığından emin olmaktır. İşlemci ya da bellek modellerinin ürün sayfalarından hız aşırtma desteği ve hız aşırtmada kullanılabilecek değerler ile ilgili bilgi edinmek mümkündür. Genel bir bilgi olarak AMD Ryzen serisi işlemcilerin tamamı ve K son ekine sahip Intel işlemciler hız aşırtmayı desteklemektedir. Hız aşırtma desteği olan işlemci için ikinci adım, BIOS/UEFI arayüzünde yapılması gereken ayarlardır.
BIOS/UEFI arayüzünde anakart marka ve modeline bağlı olarak farklı menü başlıkları altında otomatik ya da manuel ayar seçenekleri yer alır. Otomatik ayarlar; uzun uzun uğraşmadan kolayca hız aşırtma yapabilmeyi sağlar. Manuel ayarlar, deneyimli kullanıcılar ve meraklılar içindir. İnce ayarlar ile PC ve performans meraklıları bileşenlerin ve sistemlerinin sınırlarını zorlar.
CPU hız aşırtma işleminde çarpan ile oynamak özellikle dikkat edilmesi gereken bir ayardır. Çarpan değerini büyük değer aralıkları ile değil hassas bir şekilde bir öncekinden çok da yüksek olmayan değerler ile deneyerek artırmak gerekir. Aksi durumda işlemci-CPU ya da sistemde hata ya da arıza oluşması söz konusu olabilir.
İşlemcinin kararlı bir şekilde çalıştığı çarpan değeri de belirlenip BIOS/UEFI ayarları kaydedildikten sonra sistem yeni performansı ile çalışmaya hazırdır.
Hız aşırtmanın artıları
Artan sistem performansı
Hız aşırtmanın birinci avantajı, aynı zamanda hız aşırtma yapmanın asıl amacı olan performans artışıdır. Eski ya da yeni mevcut donanım bileşenlerinde yapılacak hız aşırtma işlemi donanımların zorlu uygulamalar ile daha kolay çalışmasını sağlar.
Eski sistemlere taze kan
Kullanıcıların hız aşırtma yapmaya başlamasının nedeni mevcut donanımlarından daha fazla fazla parformans almak istemeleridir. Hız aşırtma için uyumlu CPU, RAM gibi donanımlar doğru adımlar ile daha yüksek performans sunacak hale getirildiğinde sistemde belirgin bir gelişme elde edilir. Eğer bu artış kullanıcıların ihtiyaçları için yeterli ise soğutma için gerekebilecek ek bir maliyet ile sistem adeta güncellenmiş olacaktır.
Daha iyi oyun performansı
Elde edilen performans artışı oyunlar ve yüksek yoğunluklu içeriklere sahip uygulamalarda da etkisini gösterecektir. Oyunlarda kare sayısı (frame rate) artışı işe daha akıcı bir oyun deneyimi demektir. Hız aşırtma ile daha düşük gecikme süreleri sunan RAM, kullanıcıların oyunlarda daha avantajlı olmalarını sağlar.
Sistemlerindeki performans artışı, kullanıcıların daha fazlasını istemesine de neden olabilir. RAM ve CPU ile birlikte Samsung 990 PRO gibi daha hızlı bir SSD gerektiğine karar verebilirler. Ya da oynayabilecekleri daha yeni oyunlar için daha fazla RAM kapasitesinin daha iyi olacağı için Kingston BEAST serisi gibi hız aşırtma için tasarlanmış ürünleri tercih edebilirler.
Hız Aşırtmanın Eksileri
Kullanıcılara pek çok fayda sunan hız aşırtma işlemi sonrasında ortaya çıkabilecek bazı olumsuzluklar vardır.
Aşırı Isınma
Bilgisayarınızın performansını artırmak için sınırlarını zorladığınızda, aşırı ısınma daha büyük bir sorun haline gelebilir. Doğal olarak, bilgisayarın artık orijinal fabrika ayarlarıyla beklenenden daha fazlasını yapması beklenir, bu da daha sağlam bir soğutma sistemine ihtiyacınız olacağı anlamına gelir.
Bileşenlerin ve sistemin performansını artırmak için yüksek hızlarda çalıştırıldığında, aşırı ısınma sorunu ile karşı karşıya kalınacaktır. Normal çalışma değerlerinde çalışan bileşenler için yeterli olan soğutma sistemi, bileşenler daha fazla ısındığında yetersiz kalabilir. Daha fazla ya da daha büyük fan kullanmak gibi çözümlere ihtiyaç duyulabilir.
Bunu CPU-işlemci ile örneklendirelim. Normal iş yükünde çalışan CPU sıcaklığı 40°C ile 65°C arasındadır. Oyunlar ya da yoğun uygulamalar çalıştırıldığında işlemci sıcaklığı 70°C ile 80°C gibi değerlere yükselebilir. Hız aşırtma yapılan bir işlemcide bu değerler daha da yüksek olabilir. İşlemci sıcaklıkları bu değerlere ulaşıyor ise masaüstü ya da dizüstü sistem için soğutma çözümleri araştırmak uygun olacaktır.
Donanımların Kullanım Ömrü
Hız aşırtma işlemi, işlemin yapıldığı bileşenleri ve sistemin geneline daha fazla yük bindirmekte ve aşırı ısınmaya sebep olabilmektedir. Pek çok bileşende aşırı ısınmaya karşı koruma mevcut olsa da fazla yükle sürekli çalışma baskısı bileşenlerin ömrünün kısalmasına sebep olabilir. Bu da ek maliyet demektir.
Bileşen Garanti Durumu
K serisi olmayan bir Intel işlemciye ya da hız aşırtma için tasarlanmamış bellek modüllerine hız aşırtma işlemi yapıldığında olası arızalarda ürünün garanti kapsamı dışında kalması söz konusu olabilir. Çünkü bu ürünler belirtilen özelliklerde standart iş yükleri ile çalışma garantisi sunarlar. Kingston Impact RAM, AMD Ryzen ya da K son ekine sahip (12400K, 14900K vb ) Intel işlemciler gibi hız aşırtma için tasarlanmış bileşenler ise belirtilen hız aşırtma değerlerinde çalışma garantisi sunduklarından kapsam dışı kalma durumu yaşanmaz.
Her iki durumda da hız aşırtma işlemi öncesinde ürün kullanım kılavuzları ve garanti şartları dikkatle incelenmelidir. Hız aşırtma ile elde edilecek performans artışı ve verimlilik kazancı, olası arızalar sonucu oluşacak kayıplar ile karşılaştırılarak ne yapılacağına karar verilmelidir.
Kingston tarafından hazırlanan aşağıdaki kısa video da hız aşırtma işlemini daha iyi anlamaya yardımcı olacaktır.
bilendenal.com, Kingston Beast, Impact, Renegade bellek serileri ile hız aşırtma uyumlu çözümleri hız ve performans tutkunlarına sunmaktadır. Whatsapp hattı ya da Canlı Destek hizmeti ile sistem uyumluluğu ve ürün özellikleri ile ilgili detaylı bilgiler de kullanıcılara sunulmaktadır..
Yorum gönder